Midden in het centrum van Nijmegen, aan Achter de Hoofdwacht, staat een café met een geschiedenis die teruggaat tot de zestiende eeuw. Café In de Blaauwe Hand geldt als het oudste café van Nijmegen. De horecafunctie van de huidige ruimte dateert uit 1542. Hoewel soms wordt beweerd dat In de Blaauwe Hand zelfs het oudste café van Nederland is, blijkt dat uit historisch onderzoek niet met voldoende zekerheid. De titel van oudste café van Nijmegen is wel duidelijk onderbouwd.
Het verhaal begint echter veel eerder. Op deze plek stond een deel van de Nijmeegse Lakenhal, een groot gebouw dat omstreeks 1320 werd gebouwd. De Lakenhal vormde oorspronkelijk één geheel met de panden ernaast. Op de begane grond was een overdekte marktplaats waar laken en andere goederen werden verhandeld. Op de verdieping werd onder meer geweven en geverfd.
Rond 1540 kwam er een einde aan de grote lakenhandel in Nijmegen. De Lakenhal werd vervolgens opgedeeld in afzonderlijke woon- en werkruimtes. De ruimte waarin nu In de Blaauwe Hand is gevestigd ontstond in 1542. Vanaf dat moment deed deze ruimte dienst als dranklokaal, vermoedelijk vooral bezocht door de lakenververs die hier hun werk hadden.
De naam verwijst naar die lakenververs. Bij het verven van stoffen kregen zij door de gebruikte kleurstoffen blauwe handen. Volgens de geschiedenis van het café werd de ruimte daarom in de volksmond al snel de ‘Blauwe Hand’ genoemd. De oudste gevonden schriftelijke vermelding van de naam ‘De Blaauwe Hand’ dateert volgens een historische bron uit 1746.
Ook de kelder heeft een lange geschiedenis. Daar werden al rond 1400 bier- en wijnvaten opgeslagen voor feesten in de Lakenhal. Op 9 februari 1546 vond hier een groot feest plaats waarbij keizer Karel V aanwezig was.
In 1797 werd tijdens de Franse bezetting een gevelsteen met de tekst ‘De Blaauwe Hand’ in de voorgevel aangebracht. Die gevelsteen is nog altijd aanwezig.
Rond 1870 werd het café grondig verbouwd. Vooral de voor- en achtergevel werden aangepakt en de karakteristieke houten puien stammen uit die periode. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de rij voormalige Lakenhalpanden relatief onbeschadigd, terwijl grote delen van de oude binnenstad zwaar werden getroffen.
In 2000 werd het oudste café van Nijmegen opnieuw grondig gerestaureerd. Daarmee werd een eeuwenoude plek klaargemaakt voor de toekomst.
Wie vandaag een drankje drinkt in In de Blaauwe Hand, zit op een plek waar sinds 1542 een dranklokaal is gevestigd. Het café maakt daarmee deel uit van bijna vijf eeuwen Nijmeegse geschiedenis.