Een verborgen grot in het Kronenburgerpark, een kijkje in de Nijmeegse rechtbank, films op de campus en een historische kroegentocht. Nijmegen pakt op 12 en 13 september flink uit voor de 40e editie van Open Monumentendag. Tijdens het jubileumweekend openen tientallen bijzondere plekken hun deuren, maar er is nog veel meer te doen. Van livemuziek en kunst tot een mocktailwandeling, een film tussen de fruitbomen en een uitgebreid programma voor kinderen.
Veertig jaar Open Monumentendag is voor Nijmegen reden om flink uit te pakken. Bezoekers kunnen vertrouwde monumenten opnieuw ontdekken, maar krijgen ook de kans om plekken te bekijken waar zij normaal gesproken niet of nauwelijks binnenkomen. Daarnaast zijn er verschillende nieuwe deelnemers en keren enkele bekende locaties terug op het programma.
Nieuwe plekken ontdekken
Een van de nieuwe deelnemers is BLIK Nijmegen. Bezoekers kunnen daar niet alleen het gebouw bekijken, maar krijgen ook een bijzondere rondleiding van de architect zelf. Hij vertelt over de ideeën en keuzes die bij het ontwerp van het gebouw een rol hebben gespeeld.
Ook de Grot in het Kronenburgerpark opent tijdens Open Monumentendag voor het publiek. Veel Nijmegenaren lopen er regelmatig langs, maar de grot is maar zelden van binnen te bekijken.
Verder maken Station Nijmegen en de 19e-eeuwse stadsuitleg onderdeel uit van het programma. Daarmee wordt zichtbaar hoe Nijmegen zich in de loop van de tijd buiten de oude stadsgrenzen ontwikkelde. Ook Rechtbank Gelderland, locatie Nijmegen opent de deuren voor bezoekers.
Het Maelwael Van Lymborch Huis keert terug op het programma. Ook De Warmoes – Historische Tuinderij doet opnieuw mee. De Warmoes werkt daarbij samen met Dorpsschuur Lent en de nieuwe deelnemer OntMoetFabriek. Samen vertellen zij het verhaal van Lent, waarbij verleden en heden met elkaar worden verbonden.
Film kijken tijdens een wandeling over de campus
Ook liefhebbers van film kunnen tijdens de jubileumeditie terecht op een bijzondere locatie. In samenwerking met Go Short krijgt Off The Walls een speciale editie.
Op zaterdagavond 12 september verandert het campusterrein van de Radboud Universiteit in een openluchtbioscoop. Tijdens een filmwandeling worden op verschillende plekken op de campus films vertoond.
De wandeling begint om 20.30 uur en is gratis. Vooraf aanmelden is wel verplicht. De exacte startlocatie wordt pas op de dag zelf bekendgemaakt aan de deelnemers.
Op kroegentocht door het oude Nijmegen
Wie benieuwd is naar het caféleven van vroeger, kan tijdens de Historische Café Tour op pad. De wandeling voert langs plekken waar Nijmegenaren in het verleden samenkwamen om te drinken, te vieren, te discussiëren en verhalen uit te wisselen.
Er is ook een alternatief voor bezoekers die liever geen alcohol drinken. Op zaterdag 12 september vindt van 13.00 tot 16.00 uur de Monumenten Mocktail Tour plaats.
Tijdens deze wandeling worden verschillende bijzondere monumenten bezocht. Bij iedere locatie krijgen deelnemers niet alleen een verhaal of uitzicht mee, maar ook een ingrediënt voor hun eigen mocktail. Aan het einde van de route zijn alle ingrediënten verzameld en kan er worden geproost met de zelfgemaakte drank.
De mocktailtour is ontwikkeld door studenten van de opleiding Evenementen van ROC Nijmegen.
Monumenten worden muziekpodia
Tijdens het jubileumweekend klinkt er ook muziek tussen de monumenten. Open Monumentendag Nijmegen werkt daarvoor samen met Popronde Nijmegen.
De Sint-Nicolaaskapel en het Besiendershuis krijgen tijdelijk een andere rol en worden het podium voor nieuw muzikaal talent. Daarmee ontstaat een combinatie van eeuwenoud erfgoed en een nieuwe generatie muzikanten.
Het past bij het thema van dit jaar: monumenten zijn volgens de organisatie niet alleen plekken om naar te kijken, maar gebouwen en locaties die steeds opnieuw gebruikt worden en daardoor nieuwe betekenis krijgen.
Ook na zonsondergang is er iets te beleven
De activiteiten stoppen zaterdag niet zodra het donker wordt. Op de begraafplaats aan de Stenenkruisstraat staat rond 21.00 uur, afhankelijk van de belangstelling, een bijzondere rondleiding gepland.
De begraafplaats wordt tijdens de rondleiding verlicht met fakkels. Bezoekers wordt gevraagd zelf ook een lampje mee te nemen.
Veel te doen voor kinderen
Ook jonge bezoekers hoeven zich tijdens Open Monumentendag niet te vervelen. Op verschillende locaties zijn speciale activiteiten georganiseerd waarbij kinderen niet alleen kijken, maar vooral zelf aan de slag gaan.
Bij het International Drawing Center kunnen kinderen tijdens de workshop Monumenten tekenen hun favoriete monument tekenen. Het Regionaal Archief Nijmegen kijkt juist vooruit met Knutsel samen aan de stad van straks, waarbij kinderen hun eigen ideeën kunnen geven over hoe Nijmegen er in de toekomst uit zou kunnen zien.
In het Kantongerecht kunnen kinderen ervaren hoe het is om rechter te zijn en kunnen zij zelfs als rechter op de foto.
Bij De Witte Molen kunnen kinderen graan malen met een handmolen, minipizza’s maken en aan de slag met kleurplaten. De Mariageboortekerk organiseert een speurtocht door het gebouw, met na afloop een kleine verrassing.
Ook op het Weezenkerkhof Neerbosch is een activiteit voor kinderen: met een historisch memoryspel maken zij op een speelse manier kennis met de verhalen achter deze bijzondere plek.
In Lent werken De Warmoes, Dorpsschuur Lent en OntMoetFabriek samen aan een ontdekkingstocht. Met een kleur- en zoekplaat kunnen kinderen de verschillende locaties bezoeken en ondertussen ontdekken hoe Lent er vroeger uitzag en hoe het gebied in de loop van de tijd is veranderd.
Het jubileum begint al op vrijdag
Wie niet tot zaterdag wil wachten, kan al op vrijdag 11 september terecht. Dan begint het jubileumprogramma officieel.
Een van de bijzondere onderdelen is de Grootstalse BoomgaardBIOS. In de historische boomgaard van Grootstal wordt de nieuwste landschapsdocumentaire Grensgebied van filmmaker Rik van der Linden vertoond.
De film gaat over grenzen en de plekken waar bodem, water, geschiedenis en menselijke keuzes samenkomen. De historische boomgaard vormt daardoor niet alleen het decor voor de film, maar sluit ook inhoudelijk aan bij het onderwerp.
Ook vindt vrijdag de officiële jubileumopening plaats in de Schepenzaal van het Stadhuis. Daar wordt teruggekeken op veertig jaar Open Monumentendag Nijmegen. Daarbij is er speciale aandacht voor de vele vrijwilligers die zich in de afgelopen veertig jaar hebben ingezet om monumenten en de verhalen erachter toegankelijk te maken voor het publiek.
‘Erfgoed is geen stilstaand verleden’
Het landelijke thema van Open Monumentendag 2026 is ‘Veerkrachtig erfgoed’. Dat thema sluit volgens de organisatie goed aan bij Nijmegen, waar gebouwen en plekken door de eeuwen heen regelmatig een andere functie, gebruiker of betekenis hebben gekregen.
Tijdens deze jubileumeditie wordt daarom niet alleen gekeken naar de geschiedenis van monumenten. Ook verandering, herbestemming en de mensen achter het erfgoed staan centraal.
Met veertig jaar Open Monumentendag wil Nijmegen laten zien dat erfgoed niet alleen iets uit het verleden is. Door het gebruik van gebouwen, nieuwe verhalen en nieuwe activiteiten blijft het onderdeel van het dagelijks leven van de stad.
Praktische informatie
Open Monumentendag Nijmegen vindt plaats op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026. Het jubileumprogramma begint al op vrijdag 11 september.
Deelname aan de meeste activiteiten is gratis. Voor sommige rondleidingen en tours geldt een maximum aantal deelnemers en is vooraf aanmelden verplicht.
Het volledige programma, de actuele openingstijden, startpunten, reserveringsinformatie en alle deelnemende monumenten zijn te vinden op www.openmonumentendagnijmegen.nl.